We denken nogal wat af. We maken lijstjes, wegen voor- en nadelen af, praten ergens over en proberen een antwoord te vinden. Soms merk je dat je daarmee steeds op hetzelfde punt uitkomt.

Dan kan vertragen helpen. Even langer kijken, luisteren, maken of lopen. Kijken wat je opvalt voordat je er iets van vindt.

Eerst kijken

Als je vertraagt, merk je meer op. Tijdens een wandeling hoor je ineens een gesprek op een terras, ruik je iets uit een open raam of blijf je staan bij een vreemd detail aan een gebouw. Op papier kan hetzelfde gebeuren. Je maakt een vlek, lijn of vorm en ziet er ineens iets in. Zoals je in een regenwolk opeens een krokodil kunt herkennen.

Waarom valt juist dát je op? Dat hoef je nog niet meteen te weten. Je volgt eerst het spoor en kijkt later wat het voor je betekent.

Dat noem ik (ver)dwalen. Dwalen kan buiten, door te lopen, en binnen, door te maken. Je begint ergens en volgt wat je aandacht trekt. Onderweg kan er iets opduiken waar je zelf niet op was gekomen.

Daar speelt toeval een belangrijke rol in. Bij toevalstekenen ontstaat een lijn of vlek zonder dat je die vooraf hebt bedacht. Tijdens een wandeling weet je niet welk geluid, voorwerp, mens of zijstraat je aandacht pakt. Je werkt verder met wat blijft hangen.

Je zintuigen doen mee

Tijdens het wandelen gebruik ik bewust verschillende zintuigen. Wat hoor je? Wat ruik je? Hoe voelt de grond onder je voeten? Welke kleuren zie je steeds terug? Waar vertraag je vanzelf? Zo ervaar je een plek vanuit verschillende kanten. Dat kan ook iets doen met de vraag die je meeneemt.

Op papier werkt het vergelijkbaar. Je handen maken, je ogen zoeken, je schuift beelden heen en weer. Betekenis hoeft niet meteen. Eerst maken, dan ervaren, daarna kijken wat het je zeggen heeft en wat je ermee wilt.

Genoeg houvast om los te laten

Ik werk graag met genoeg houvast om los te kunnen laten. Een vraag, een route of een werkblad geeft richting. Binnen dat kader volg je je eigen aandacht.

Bij Dwalen op papier geeft de SoulCollage®-kaart het kader en ontstaat het toeval tijdens het maken. Bij Dwalen door de stad geeft de Brandgrens richting en onderzoek je al lopend wat je zintuigen oppikken.

De beweging is ongeveer dezelfde:

vraag → vertraag → laat toeval toe → merk op → volg je aandacht → verzamel → kijk opnieuw

Soms levert dat een antwoord op. Soms een scherpere vraag, een nieuw beeld of een idee waar je eerder nog niet aan had gedacht. Daarna leg je wat je hebt gevonden naast de vraag waarmee je begon. Wat zie je nu dat je daarvoor nog niet zag?

Dat is voor mij (ver)dwalen: op papier, door de stad en in de werkvormen die ik voor anderen ontwerp.

Zelf proberen?

Bekijk [Dwalen op papier], ga mee met [Dwalen door de stad] of lees meer over Toevalstechnieken of over [Useful Art op maat].