Lekker Lokaal: Hoeve Biesland. Of: de boer en de stadse tuttebel

Stier Bernhard, op Hoeve BieslandStier Bernhard, op Hoeve Biesland

Aan de rand van Delft, aan het eind van een doodlopende weggetje, ligt Hoeve Biesland. Een gigantische hond komt, kwispelend gelukkig, op ons af. Rechts zien we een rij klompen staan, links liggen weilanden met koeien en recht voor ons staat een zachtgele SRV-bus, die nu als WeilandWinkel dienst doet.

Hoeve Biesland is een boerderij zoals je je een boerderij voorstelt… maar dan wel met uitzicht op de knalblauwe Ikea – we zijn hier tenslotte wel in de Randstad.



Photo 09-06-15 13 11 01
Na het zien van de twee Zembla-documentaires ‘De topsporters van de melk-industrie, over de schaalvergroting in de reguliere melk-industrie, uitgemergelde driehoekskoeien en de koe als productiemiddel, is het een verademing om over Hoeve Biesland heen te lopen.

Hoeve Biesland: een vriendelijke boerderij

Hoeve Biesland, van een afstandje bezien (Foto: HoeveBiesland.nl)

Hoeve Biesland, van een afstandje bezien (Foto: HoeveBiesland.nl)

Hoeve Biesland wordt al meer dan een eeuw beheerd door de familie Duijndam. De boerderij ligt, voor randstedelijk begrippen, in de middle of nowhere, tussen Delftse Hout, het arboretum Heempark en Buitengoed de Uylenburg in. Op de boerderij lopen, naast een stuk of 300 koeien (en twee stieren) een aantal hulpboeren*, een team slagers, een kluitje kippen, wat varkentjes en een kudde schapen rond.

lekker-lokaal-rotterdam-diana-van-ewijk

Verder kun je in de WeilandWinkel op het erf die dag versgeplukte groenten en -geraapte eieren kopen – net als vlees van op de boerderij grootgebrachte koeien.

lekker lokaal rotterdam

Hulpboeren

lekker-lokaal-rotterdamAls we richting de stal lopen, komen we langs een hulpboer met een kleine pony aan zijn hand. De pony heeft een prachtig ingevlochten staart en maakt een kleine wandeling. De hulpboer vertelt ons alles over haar: hoe ze heet, welk ras het is en hoeveel ze per dag eet.

Die vriendelijke sfeer die op deze boerderij hangt, werkt in alles door: vriendelijk voor de dieren, vriendelijk voor het land en vriendelijk voor de mensen. Hoeve Biesland is namelijk een biologisch-dynamische boerderij.

Foto: Hoeve Biesland

Het erf van Hoeve Biesland (Foto: HoeveBiesland.nl)

7 dingen waarin een biologisch-dynamische boerderij verschilt van een mega-stal

Vier van de dubbeldoeldames uit de stal van Hoeve Biesland. (foto: HoeveBiesland.nl)

Vier van de dubbeldoeldames uit de stal van Hoeve Biesland. (foto: HoeveBiesland.nl)

Hoeve Biesland is een biologisch-dynamische boerderij, die zoveel mogelijk werkt met een gesloten kringloop.  En dus werkt een aantal zaken er heel anders dan in mega-stallen, die als enige doel hebben zoveel mogelijk melk tegen zomin mogelijk kosten te produceren. Hieronder de zeven dingen die ik leerde.

1. Dubbeldoeldames

De koeien op Hoeve Biesland zijn Montbéliarde-koeien: de dames geven niet alleen heerlijke melk, maar ook lekker vlees – en zijn dus rechtgeaarde dubbeldoelkoeien. Eerst geven ze melk, en daarna worden ze opgegeten.

2. Lokaal slootvuil in plaats van Frans stro


IMG-9569-1024x682

Biologisch-dynamische boeren werken met een gesloten cirkel: er wordt zo min mogelijk ingekocht van buiten. Klinkt simpel, maar dat valt nog niet mee: stro bijvoorbeeld komt normaalgesproken uit Frankrijk, omdat Nederland te weinig graan verbouwt. En dus staan de koeien van Hoeve Biesland lekker op gedroogd slootvuil uit de buurt.

3. Lekker lokaal-gevoed

Ook eten de koeien op Hoeve Biesland alleen lokaal voedsel. Denk: kruidenrijk gras uit de polder –  dus geen soja-biks uit Brazilië. En hun mest wordt met een bevriende boer geruild tegen tarwe en graan, zodat ze ook in de winter lekker lokaal kunnen eten. Deze koeien krijgen dus geen krachtvoer.
Qua gesloten kringloop klopt dat als een bus. Wel is het zo, dat de koeien van Hoeve Biesland daardoor gemiddeld minder melk geven dan uit de reguliere melk-industrie. De Bieslanddames geven zo’n 18 liter per dag, ‘gewone’ koeien zo’n 28, en in megastallen die Zembla liet zien, geven topkoeien meer dan 40 liter melk per dag.

4. Weinig op stal

lekker lokaal rotterdam

De koeien van Hoeve Biesland staan alleen op stal* als dat nodig is – of als ze daar zin in hebben. Ze kunnen namelijk vrijelijk in en uit lopen. Dat is fijn voor de koe (want ze eten er divers en hebben er veel ruimte), maar ook fijn voor de mensen die de melk drinken: biologisch-dynamische weide-melk is een stuk voedzamer dan melk van een koe die niet of nooit buitenkomt, en dus vooral mais, granen en krachtvoer eet.

5. Kalfjes bij de moeder

lekker lokaal rotterdam hoeve biesland

De traditionele Koeiendans op Hoeve Biesland: dit is de eerste keer na de winter dat de koeien weer in de wei mogen. (Foto: Salsa Verde, Faebook Hoeve Biesland)

Wat heel veel mensen (ikzelf tot voor kort ook niet) niet weten, is dat kalfjes eigenlijk een bijproduct zijn van de melkindustrie. Want: om ervoor te zorgen dat een koe melk geeft, en blijft geven, moet ze ieder jaar een kalfje krijgen.

In megastallen blijft een kalfje een half uur bij de moederkoe: precies genoeg om schoongelikt te worden en de ademhaling goed op gang te helpen. Vóór het kalfje opstaat om bij de moeder te drinken, wordt het weggehaald en in een aparte, éénpersoons kalverbox gelegd. Het drinkt melkpoeder uit een speen – de melk van de moederkoe is voor mensen bedoeld. Na een paar maanden gaat het kalf op transport naar een vetmesterij – met een beetje pech aan de andere kant van Europa.

Omdat Hoeve Biesland een biologisch-dynamische boerderij is, blijven de kalfjes wat langer bij de moeder*** en mogen ze bovendien bij de moeder drinken. Ook op Hoeve Biesland gaan de stiertjes al vrij snel naar een vetmesterij – maar dan wel één in de buurt van de boerderij, zodat de stress van de reis hen in ieder geval bespaard blijft.

6. Zoveel mogelijk zelf doen

lekker lokaal hoeve biesland

Een gesloten kringloop betekent ook: zoveel mogelijk zelf doen. Dat betekent dat er ook een slagerij op de boerderij aanwezig is. Hier wordt de koeien, die op de boerderij geboren en grootgebracht zijn, aan het eind van hun leven verwerkt tot burgers, ballen, sukade-lappen en biefstukken.

7. Vooruit naar vroeger

robot hoeve biesland

Dat Hoeve Biesland een biologisch-dynamische boerderij is, wil niet zeggen dat de tijd er stilstaat. De koeien dragen allemaal een halsbandje met een kleine computer erin, die precies meet wat ze nodig hebben. Op het erf rijdt bovendien een voederrobot rond, op zijn eigen mono-railtje.

lekker lokaal rotterdam

Bijzonder om te zien hoe de techniek een logisch plek vindt, óók op een biologisch-dynamische boerderij.

De biologische boer en de stadse tuttebel

lekker lokaal rotterdam

Als ik één ding heb geleerd tijdens mijn bezoek aan Hoeve Biesland, is het dat het gelukkig wél kan: op diervriendelijke manier melkkoeien houden. Er hangt alleen een prijskaartje aan…

En dat is eigenlijk ook heel logisch: een ‘gewone’ boer kiest ervoor zoveel mogelijk melk uit zijn koeien te halen, om zo de kosten voor voer en huisvesting te compenseren. Een biologisch-dynamische boer is net zo goed een ondernemer, en moet net zo goed geld verdienen – alleen doet hij dat op een andere manier. Daarom zijn biologisch-dynamische producten duurder, bijvoorbeeld.

Maar een biologisch-dynamische boer pakt het vaak ook breder aan, en verdient ook op andere manieren geld. En daar helpt die gesloten kringloop weer bij.

lekker lokaal hoeve biesland diana van ewijk

Kleindochter Linda Duijndam is niet voor niets groente-boerin. Zij verbouwt aan het begin van de weg, bij de halve molen, groenten en fruit – voor zichzelf, maar ook voor anderen.
Voor stadse tuttebellen zoals ik, bijvoorbeeld, die zelf met moeite de mini-moestuintjes van Albert Heijn groot krijgen, kopen via Rechtstreex dagverse Paarse Melde, baby-courgettes en zomerbiet bij Linda.

Maar goed: over groenteboerin Linda ga ik het volgende keer hebben. Voor nu weet ik weer waarom ik ook alweer biologisch-dynamische zuivel koop. Omdat ik gewoon graag wil dat kalfjes bij de moeders blijven en koeien in de wei lopen.

Kies voor blije koeien – met je portemonnee

Boeren, ook die met mega-stallen, zijn geen koeienhatende monsters; het zijn gewoon ondernemers. En zolang wij met zijn allen goedkope melk willen drinken, en goedkope kaas willen eten, zal de gemiddelde boer zijn best doen zo goedkoop mogelijk melk te produceren.

Het is dus, zoals zoveel dingen in het leven, eigenlijk heel simpel:

hoe meer mensen bereid zijn een fatsoenlijke prijs te betalen voor hun melk en kaas, hoe meer kalfjes gewoon lekker bij hun moeder kunnen blijven en hoe meer koeien in de wei mogen grazen.

Noem me gerust een sentimentele stadse tuttebel –

…dat – en die 60 eurocent per liter melk – heb ik er graag voor over.

>> lees meer over Hoeve Biesland
>> lees meer over biologisch-dynamische landbouw
>> bekijk ‘Good Things Await’, een prachtige documentaire over een biologisch-dynamische boerderij in Denemarken.

 

 

 

*) Hoeve Biesland is een zorgboerderij. Dat betekent dat er elke dag hulpboeren komen helpen bij het runnen van de boerderij. Deze hulpboeren zijn vaak mensen met een zogeheten afstand tot de arbeidsmarkt, mensen die een re-integratie traject doorlopen, een verstandelijke beperking hebben of vrijwilligerswerk doen.

**)
Die stal is ook nog eens immens groot: de koeien hebben per koe 30 vierkante meter tot hun beschikking heeft. Even ter vergelijking: een koe in een mega-stal heeft tussen gemiddeld 7 vierkante meter ter beschikking – en die staat altijd op stal, vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week, driehonderd vijfenzestig dagen per jaar.

***) Stiertjes blijven een paar weken, vaarsjes een paar maanden. Al die tijd drinken ze melk – melk die de boer dus niet kan verkopen. Dat kost geld – en precies daarom is biologisch-dynamische melk duurder dan ‘gewone’ melk.

****) Ik mocht, als wijkchef-in-wording, met Rechtstreex mee op bezoek bij Hoeve Biesland. Mijn eerste kennismaking met lokale voedselproducten – en dat is zeker voor herhaling vatbaar :-)

 

Comments

comments

9 Comments

  1. Wat leuk om te lezen, ik ben hier al zo vaak langsgefietst maar nog nooit geweest. Wel kom ik graag bij de Uijlenburg die werkt met producten van deze boerderij.

  2. Pingback: #40dagenmetRechtstreex: geld en goed vlees -

  3. Pingback: Rechtstreex Kook&Klaar Maaltijdtas

  4. Pingback: Foodie Tips voor en door Rotterdamse foodies

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *